Kimyasal peeling, bir veya birden fazla asit solüsyonunun cilde uygulanarak derinin belirli bir derinliğe kadar kontrollü şekilde soyulması işlemidir. Soyulan tabakanın yerini daha düzgün ve canlı görünen yeni bir deri alır. Tek başına uygulanabildiği gibi, medikal cilt bakımı programlarının bir parçası olarak da kullanılır.

Kullanılan asitler hücreler arasındaki bağları gevşeterek ölü hücre tabakasının uzaklaşmasını sağlar. Bu süreç, alt tabakalardaki hücrelerin yenilenmesini uyarır. Böylece lekeler, ince çizgiler, akne izleri ve mat görünüm üzerinde iyileşme hedeflenir.

Uygulamada glikolik asit (AHA), salisilik asit (BHA), laktik asit veya TCA (trikloroasetik asit) gibi farklı asitler kullanılabilir. Hangi asidin ve hangi yoğunluğun seçileceği cilt tipine ve tedavi edilecek soruna göre muayenede belirlenir.

Evde kullanılan peeling jelleri ve düşük yoğunluklu asitli tonikler de cilt yüzeyini yumuşatmaya yardımcı olabilir. Ancak bu ürünler klinikte uygulanan kimyasal peelingle aynı değildir. Klinikte kullanılan solüsyonlar daha yoğundur; bu nedenle cildin değerlendirilmesi, uygulama süresinin takibi ve olası bir reaksiyona müdahale hekim tarafından yapılır.

Kimyasal peelingler, etki ettikleri derinliğe göre sınıflandırılır:

• Yüzeysel peeling: Yalnızca cildin en üst tabakasına etki eder. Genellikle glikolik, laktik veya salisilik asit gibi daha hafif asitlerle yapılır. Matlık, hafif leke ve gözenek sorunlarında tercih edilir; iyileşme süresi kısadır.
• Orta derin peeling: Derinin biraz daha alt tabakalarına ulaşır ve çoğunlukla TCA ile yapılır. Daha belirgin leke, ince kırışıklık ve yüzeysel akne izlerinde değerlendirilir. Soyulma daha belirgindir ve iyileşme birkaç gün sürebilir.

Derin peelingler ise daha yoğun bir iyileşme süreci gerektirir ve günümüzde seyrek kullanılır. Hangi derinliğin uygun olduğu; cilt tipine, mevsime ve beklentilere göre hekim tarafından belirlenir. Peeling ne kadar derine etki ederse iyileşme süresi o kadar uzar ve dikkat edilmesi gereken kurallar artar. Daha hassas ciltler için enzim peeling alternatif olarak değerlendirilebilir.

Kimyasal peeling, hekim tarafından klinik ortamda şu aşamalarla yapılır:

1. Cilt analizi: Cilt tipi ve güneşe duyarlılığı değerlendirilir. Cildin yağ ve nem dengesine göre uygun asit ve yoğunluk seçilir.
2. Temizlik: Asidin cilde eşit şekilde etki etmesi için cilt yağdan ve kirden arındırılır.
3. Asit uygulaması: Seçilen solüsyon fırça veya gazlı bezle cilde sürülür. Bu sırada hafif bir karıncalanma veya yanma hissedilebilir.
4. Nötralizasyon: Asit belirlenen süre boyunca ciltte kaldıktan sonra etkisini durdurmak için nötralize edilir veya temizlenir.
5. Yatıştırma ve koruma: Cilt nemlendirici ürünlerle sakinleştirilir ve güneş koruyucu uygulanır.

Uygulama, peelingin türüne göre genellikle 20–30 dakika sürer. İşlemden önceki bir hafta boyunca retinol ve asit içeren ürünlere ara vermeniz, ağda ve epilasyon yaptırmamanız önerilir. Uçuk geçmişi olan kişilerde hekim, işlem öncesinde koruyucu bir tedavi önerebilir.

Yüzeysel peelinglerden sonra çoğu kişi aynı gün günlük hayatına dönebilir. Kimyasal peeling, porselen cilt bakımı gibi bakımların bir aşaması olarak da kullanılabilir.

Kimyasal peeling, cilt yüzeyindeki farklı sorunlarda yardımcı olabilir:

• Lekeler: Güneş lekeleri, yaşlılık lekeleri ve melazma görünümünü hafifletmeye yardımcı olur. Bkz. leke tedavileri.
• Akne ve akne izleri: Gözeneklerin temizlenmesine ve yüzeysel izlerin görünümünün azalmasına katkı sağlar. Bkz. akne ve akne izi tedavisi.
• Yağlı ve gözenekli cilt: Yağ dengesini düzenlemeye ve gözeneklerin daha az belirgin görünmesine yardımcı olur.
• Mat cilt ve ince çizgiler: Cildin daha canlı ve pürüzsüz görünmesini destekler.

Leke ve akne izi tedavisinde genellikle 2–4 hafta arayla birkaç seanslık bir kür planlanır. Seans sayısı cildin durumuna göre değişir. Yalnızca cilde canlılık kazandırmak amacıyla tek seanslık hafif bir peeling de planlanabilir.

Derin akne izleri, belirgin kırışıklıklar ve sarkma gibi sorunlarda kimyasal peeling tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumlarda lazer, altın iğne veya enjeksiyon uygulamaları gibi farklı yöntemler aynı planda değerlendirilir.

Peeling sonrasında yeni oluşan deri hassastır ve güneşe karşı korunmaya ihtiyaç duyar. Güneşten korunmamak, lekelerin açılması yerine daha da koyulaşmasına yol açabilir. Kimyasal peeling sonrası cilt bakımı sade tutulmalı; nazik bir temizleyici, nemlendirici ve güneş koruyucu ilk günler için genellikle yeterlidir.

• Güneş koruyucu: Yüksek faktörlü güneş koruyucu her gün kullanılmalı ve gün içinde yenilenmelidir.
• Soyulan deriye dokunmamak: Soyulan deriyi elle koparmak iz veya leke riskini artırabilir.
• Nemlendirme: Hekimin önerdiği yatıştırıcı nemlendiriciler düzenli kullanılmalıdır.
• Aktif ürünlere ara: Retinol ve asit içeren ürünlere hekim önerene kadar ara verilmelidir.
• Sıcaktan kaçınmak: İlk günlerde sauna, hamam ve yoğun egzersizden uzak durulmalıdır.

En sık görülen yan etkiler kızarıklık, gerginlik ve soyulmadır. Nadiren lekelenme, enfeksiyon veya iz oluşabilir. Bu nedenle işlemin deneyimli bir hekim tarafından yapılması önemlidir. Koyu tenli kişilerde lekelenme riski daha yüksek olabileceğinden asit seçimi ve yoğunluğu özellikle dikkatle belirlenir.