Senil lekeler, yıllar içinde güneş ışığına maruz kalan ciltte ortaya çıkan, düz ve sınırları belirgin kahverengi lekelerdir. Tıpta solar lentigo veya senil lentigo olarak adlandırılır. Halk arasında yaşlılık lekesi, güneş lekesi veya karaciğer lekesi olarak da bilinir; ancak karaciğerle bir ilişkisi yoktur.

Bu lekeler açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişen tonlarda olabilir. Boyutları birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar uzanabilir. Kabarık değildir ve dokunulduğunda çevresindeki ciltten farklı hissedilmez. En sık yüzde, el üstünde, ön kollarda, omuzlarda, dekoltede ve sırtta görülür.

“Senil” kelimesi yaşlılıkla ilgili anlamına gelir, ancak bu lekeler yalnızca ileri yaşlarda ortaya çıkmaz. Güneşe uzun süre ve korunmadan maruz kalan kişilerde 40’lı yaşlardan, hatta daha erken dönemden itibaren görülebilir. Açık tenli kişilerde daha sık ve daha belirgin seyreder.

Senil lekelerin temel nedeni, yıllar içinde biriken güneş ışığı hasarıdır. Ultraviyole ışınlar, cilde rengini veren melanosit hücrelerini uyarır. Zamanla bazı bölgelerde pigment yoğunlaşır ve kalıcı lekeler oluşur.

Leke oluşumunu kolaylaştıran başlıca etkenler şunlardır:

• Uzun süreli güneş maruziyeti: Açık havada çalışmak, sık tatil ve güneş koruyucu kullanmama alışkanlığı.
• Solaryum: Yapay ultraviyole ışınları da güneş gibi leke oluşumuna katkıda bulunur.
• Açık ten: Güneşte kolay yanan ve zor bronzlaşan ciltlerde risk daha yüksektir.
• Yaş: Yaşla birlikte cildin yenilenme hızı azalır ve güneş hasarı birikir.
• Genetik yatkınlık: Ailede benzer lekelerin bulunması.

Senil lekeler iyi huylu (zararsız) lekelerdir. Ancak ciltte birikmiş güneş hasarının bir göstergesidir. Bu nedenle senil lekesi olan kişilerin ciltlerini düzenli olarak gözlemlemeleri ve yıllık cilt kontrollerini aksatmamaları önerilir. Güneş hasarı yalnızca leke değil, ince çizgi ve cilt kuruluğu gibi diğer yaşlanma belirtilerine de katkıda bulunur.

Senil lekeler bazen benlerle, seboreik keratoz adı verilen kabarık lekelerle veya cilt kanserinin bazı türleriyle karıştırılabilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce lekenin ne olduğunun hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Aşağıdaki özelliklerden birini taşıyan lekeler, tedavi planlanmadan önce dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir:

• Yeni ortaya çıkan leke: Özellikle ileri yaşta aniden beliren lekeler.
• Değişen leke: Boyutu büyüyen, şekli veya rengi değişen lekeler.
• Düzensiz görünüm: Kenarları düzensiz, birden fazla renk içeren ya da asimetrik lekeler.
• Belirti veren leke: Kaşınan, kanayan, kabuklanan veya yara gibi iyileşmeyen lekeler.

Değişen bir lekeye lazer veya peeling uygulamak, olası bir hastalığın tanısını geciktirebilir. Bu nedenle kliniğimizde şüpheli görülen lekeler tedaviye alınmadan önce dermatolojik değerlendirmeye yönlendirilir. Benlerle ilgili ayrıntılı bilgi için ben aldırma sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Tedavi, muayenede lekenin tipi, derinliği, sayısı ve kişinin cilt tipi değerlendirildikten sonra planlanır. Kliniğimizde senil lekeler için kullanılabilecek yöntemler şunlardır:

• BBL lazer: Geniş bant ışık kullanan BBL lazer, lekedeki pigmenti hedef alır. Uygulamadan sonra leke birkaç gün içinde koyulaşır, ardından ince kabuklar halinde dökülür.
• RedTouch Pro: RedTouch Pro lazerin dalga boyu melanin tarafından da emildiği için güneş lekelerinin görünümünü hafifletmeye yardımcı olabilir.
• Kimyasal peeling: Kimyasal peeling, cildin üst tabakasını kontrollü olarak yenileyerek yüzeysel pigmentin azalmasına yardımcı olur.
• Evde bakım: Hekimin önerdiği leke karşıtı ürünler ve güneş koruyucu, tedavinin bir parçasıdır.

Bu yöntemler tek başına veya birlikte uygulanabilir. Melazma gibi farklı leke tipleri de varsa tedavi buna göre düzenlenir. Diğer leke türleri ve seçenekler hakkında bilgi için leke tedavileri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Işık ve lazer uygulamalarında cilt önce temizlenir, gözler özel gözlükle korunur ve gerekirse soğutucu jel sürülür. Seans, lekelerin sayısına ve bölgenin genişliğine göre genellikle 15–30 dakika sürer. Uygulamadan sonra hafif kızarıklık olabilir; çoğu kişi aynı gün günlük hayatına döner. Seanslar arasındaki süre ve kullanılacak yöntem, cildin tepkisine göre hekim tarafından belirlenir.

Tedavi edilen lekeler genellikle belirgin şekilde açılır; ne kadar açılacağı kişiden kişiye değişir. Ancak güneşten korunulmazsa aynı bölgede veya farklı yerlerde yeni lekeler oluşabilir. Cildin güneş hasarına yatkınlığı devam ettiği için tedavi sonrası korunma, sonucun sürmesinde belirleyicidir.

Yeni lekelerin oluşma olasılığını azaltmak için şu önlemler önerilir:

• Her gün, yüksek koruma faktörlü ve geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak.
• Açık havada uzun süre kalınıyorsa koruyucuyu iki saatte bir yenilemek.
• Güneşin yoğun olduğu saatlerde gölgede kalmak, şapka ve güneş gözlüğü kullanmak.
• El üstü, boyun ve dekolte gibi sık unutulan bölgeleri de korumak.
• Solaryumdan uzak durmak.

Tedavinin ardından kontrol muayeneleri, yeni lekelerin erken fark edilmesine ve gerekirse küçük bir seansla ele alınmasına olanak tanır.