Ciltteki lekeler, renk pigmenti melaninin bazı bölgelerde fazla üretilmesi ve birikmesiyle oluşur. Bu duruma tıpta hiperpigmentasyon denir. Güneş ışınları, hormonal değişimler, genetik yatkınlık ve cildin iltihaplanması melanin üretimini artıran başlıca etkenlerdir.

Leke tedavisi, lekenin türüne ve ciltteki derinliğine göre seçilen uygulamalarla renk düzensizliğini azaltmayı amaçlar. Hedef yalnızca lekeyi açmak değil, leke üretimini tetikleyen mekanizmayı da sakinleştirmektir. Bu nedenle tedavi çoğu zaman birbirini tamamlayan birkaç uygulamayla planlanır.

Tedaviye başlamadan önce lekenin yüzeysel mi yoksa derin mi yerleştiği muayenede değerlendirilir. Şekli, rengi veya boyutu değişen bir leke ya da ben varsa, önce dermatolojik değerlendirme yapılması gerekir.

Leke oluşumunu kolaylaştıran başka etkenler de vardır. Doğum kontrol hapları gibi hormonal ilaçlar, ışığa duyarlılık yapan bazı ilaçlar, parfümlü kozmetikler ve cildi tahriş eden işlemler lekelerin belirginleşmesine yol açabilir. Koyu tenli kişilerde ise cilt iltihaplandıktan sonra leke kalma eğilimi daha fazladır.

Her leke aynı nedenle oluşmaz ve aynı tedaviye yanıt vermez. En sık karşılaşılan leke türleri şunlardır:

• Güneş lekesi (lentigo): Yıllar boyunca korunmasız güneşe maruz kalan yüz, el üstü ve dekoltede oluşan, sınırları belirgin kahverengi lekelerdir.
• Yaşlılık lekesi (senil lentigo): İleri yaşlarda, özellikle ellerde ve yüzde görülen güneş lekeleridir. Ayrıntılar için senil lekeler tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
• Melazma: Yanak, alın ve üst dudakta simetrik, harita benzeri yayılan lekelerdir. Hormonlar, güneş ve genetik yatkınlık birlikte rol oynar; tekrarlama eğilimi yüksektir.
• Hamilelik lekesi (kloazma): Gebelikteki hormonal değişimlerle ortaya çıkan bir melazma türüdür. Bir kısmı doğumdan sonra hafifler, bir kısmı ise kalıcı hale gelir.
• Çil: Genetik yatkınlığı olan açık tenli kişilerde görülen, yazın belirginleşen küçük noktalardır. Bkz. çil tedavisi.
• Akne sonrası leke: Sivilce veya cilt tahrişinin ardından kalan koyu renkli izlerdir.

Tedavi, cilt analizi ve lekenin türünün belirlenmesiyle başlar. Ardından kişinin cilt tipine ve mevsime uygun bir plan oluşturulur. Kliniğimizde en sık şu yöntemler birlikte kullanılır:

• Peeling uygulamaları: Cildin üst tabakasını kontrollü şekilde yenileyen kimyasal peeling veya daha nazik etkili enzim peeling ile yüzeysel pigment birikimi azaltılır.
• Mezoterapi ile leke tedavisi: Cilt tonunu eşitlemeye ve onarımı desteklemeye yönelik içerikler ince iğnelerle cilde verilir. Somon DNA’sı içeren DNA ışıltısı enjeksiyonları da bu amaçla plana eklenebilir. Yöntem hakkında genel bilgi için mezoterapi sayfamıza göz atabilirsiniz.
• Lazer ile leke tedavisi: Uygun lekelerde RedTouch Pro gibi lazer sistemleri, pigmenti hedef alarak lekenin açılmasına yardımcı olabilir.
• Evde bakım: Hekimin önerdiği leke karşıtı ürünler ve geniş spektrumlu güneş koruyucu, tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Klinik uygulamalar genellikle 20–45 dakika sürer ve çoğu zaman 2–3 hafta arayla kürler halinde yapılır. Hangi yöntemin seçileceği muayenede belirlenir.

İğne kullanılmadan yapılan ve iğnesiz mezoterapi olarak bilinen uygulamalarda içerikler, cildin geçirgenliğini artıran cihazlarla verilir. Bu yöntem iğneden çekinenler için bir seçenek olabilir, ancak içeriklerin ulaştığı derinlik daha sınırlıdır. Farklı yöntemlerin birlikte kullanılması, lekenin farklı katmanlarına aynı dönemde etki edilmesine yardımcı olur.

Leke üreten hücreler hassastır. Çok yüksek dozlu veya cilde uygun olmayan uygulamalar, lekenin daha da koyulaşmasına yol açabilir. Bu nedenle hem dozun doğru ayarlanması hem de tedavi sonrası bakım önemlidir.

• Güneşten korunma: Yaz kış her gün geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın ve 2–3 saatte bir yenileyin.
• Kabukları soymayın: Peeling sonrası 3–5 gün süren hafif pullanma normaldir; yeni oluşan deriyi elle soymak iz ve leke riskini artırır.
• Cildi tahriş etmeyin: İlk günlerde sert peeling ürünlerini, retinolü ve alkollü tonikleri hekiminize danışmadan kullanmayın.
• Sıcaktan kaçının: Sauna, hamam ve solaryum, uygulama sonrası ilk günlerde lekeyi tetikleyebilir.

Geçici kızarıklık, hafif hassasiyet ve pullanma en sık görülen etkilerdir ve genellikle birkaç gün içinde geçer. Kızarıklık birkaç günden uzun sürerse, su toplama veya yoğun kaşıntı gelişirse kontrol muayenesine gelmeniz gerekir. Tedavi süresince yeni bir ürüne başlamadan önce hekiminize danışmanız önerilir.

Seans sayısı lekenin türüne, derinliğine ve cildin yanıtına göre kişiden kişiye değişir. Yüzeysel ve yeni oluşmuş güneş lekeleri birkaç seansta belirgin şekilde açılabilir. Derin yerleşimli lekelerde ve melazmada ise daha uzun bir kür ve düzenli koruma seansları gerekir.

Tedavi edilen leke genellikle geri gelmez, ancak ciltteki leke yapma eğilimi devam eder. Korunmasız güneş, hormonal değişimler veya cilt tahrişi aynı bölgede yeni lekelerin oluşmasına neden olabilir. Özellikle melazma, kontrol altına alınabilen ancak tekrarlayabilen bir durumdur. Sonuçların korunmasında düzenli güneş koruması ve hekimin önerdiği ev bakımı belirleyicidir.

Kür tamamlandıktan sonra, cildin durumuna göre birkaç ayda bir koruma seansı planlanabilir. Özellikle yaz aylarının ardından yapılan kontrol, yeni başlayan lekelerin erken dönemde ele alınmasına yardımcı olur.