Rozasea, yüzün orta bölgesini, yani yanakları, burnu, alnı ve çeneyi etkileyen kronik ve iltihabi bir cilt hastalığıdır. Halk arasında gül hastalığı olarak bilinir; “rozacea” veya “akne rosacea” şeklinde de yazılır. Kızarıklık, yanma, batma, belirgin kılcal damarlar ve zaman zaman sivilce benzeri kabarıklıklarla seyreder.

Adında “akne” geçse de rozasea, ergenlik dönemindeki sivilceden farklı bir hastalıktır. Rozaseada cilt bariyeri daha hassas ve geçirgendir, kılcal damarlar ise genişlemeye yatkındır. Hastalık genellikle alevlenme (atak) ve sakin dönemlerle ilerler.

Rozasea en sık 30 yaşından sonra ve açık tenli kişilerde görülür. Kadınlarda daha sık görülür, ancak erkeklerde daha ağır seyredebilir. Erken dönemde kontrol altına alınmadığında kızarıklık kalıcı hale gelebilir ve kılcal damarlar daha belirgin olabilir.

Rozaseanın nedeni tam olarak aydınlatılamamıştır. Genetik yatkınlık, bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi, damar düzenindeki değişiklikler ve deride normalde de bulunan demodeks akarlarının artışı birlikte rol oynuyor olabilir. Ailesinde rozasea bulunan kişilerde görülme olasılığı daha yüksektir.

Rozasea farklı kişilerde farklı belirtilerle ortaya çıkar. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Kızarma ve sıcaklık basması: Yüzde kolayca ortaya çıkan, zamanla kalıcı hale gelebilen kızarıklık.
• Kılcal damarlar: Yanak ve burun kenarlarında görünür hale gelen ince damarlar.
• Sivilce benzeri kabarıklıklar: Siyah nokta olmadan görülen kırmızı ve irinli kabarıklıklar.
• Hassasiyet: Yanma, batma ve birçok ürüne karşı tahammülsüzlük.
• Göz belirtileri: Bazı kişilerde gözde kuruluk, kızarıklık ve batma hissi.
• Burunda kalınlaşma: İleri ve nadir durumlarda burun derisinde kalınlaşma (rinofima).

Atakları tetikleyen etkenler kişiden kişiye değişir. Güneş, ani sıcak-soğuk değişimleri, baharatlı yiyecekler, çok sıcak içecekler, alkol, stres ve cildi tahriş eden kozmetikler en sık bildirilen tetikleyicilerdir.

Belirtiler alerji, egzama veya akne ile karıştırılabilir. Aynı kişide kızarıklık, sivilce benzeri kabarıklık ve göz belirtileri bir arada bulunabilir. Bu nedenle tanının ve hastalığın tipinin hekim tarafından belirlenmesi, doğru tedavinin seçilmesi açısından önemlidir.

Rozasea tedavisi muayene ile başlar. Belirtilerin tipi, kızarıklığın ve damarların yoğunluğu ile iltihabın derecesi değerlendirilir. Göz belirtileri varsa göz hekimine yönlendirme yapılır. Sivilce benzeri lezyonlarda krem veya ağızdan alınan ilaçlar gerekebilir; bunlar hekim tarafından planlanır.

Kliniğimizde ilaç tedavisini tamamlayan uygulamalar şunlardır:

• Işık ve lazer tedavileri: BBL lazer gibi sistemler, kızarıklığa yol açan genişlemiş kılcal damarları hedef alır. Damarlar zamanla büzülür ve kızarıklığın azalmasına yardımcı olur. Belirgin damarlar için ayrıca kılcal damar tedavisi planlanabilir.
• Altın iğne: Rozaseaya uygun modda ve derinlikte uygulanan Scarlet X fraksiyonel radyofrekans, cilt bariyerini ve dokunun dayanıklılığını desteklemeye yardımcı olabilir.
• Mezoterapi: Somon DNA’sı ve amino asit içeren karışımlar, hassas cildin onarımını desteklemek için kullanılabilir.
• Ev bakım planı: Hassas cilde uygun temizleyiciler, yatıştırıcı nemlendiriciler ve mineral güneş koruyucular önerilir.

Tedavi planı, belirtilerin tipine göre bu yöntemlerden bir veya birkaçını içerir. Rozasealı cilt kolay tahriş olduğu için cihaz ayarları ve uygulama sıklığı bu hassasiyete göre belirlenir. Uygun olmayan ayarlar kızarıklığı artırabileceğinden, tedavinin hekim tarafından planlanması ve takip edilmesi gerekir.

Rozasealı ciltte bakımın amacı, cilt bariyerini korumak ve atakları tetiklememektir. Bu nedenle günlük rutin sade tutulmalıdır.

• Nazik temizlik: Ilık suyla, sabunsuz ve parfümsüz bir temizleyici kullanın; cildi ovalamadan kurulayın.
• Nemlendirme: Bariyeri destekleyen, alkol ve parfüm içermeyen bir nemlendirici seçin.
• Güneş koruması: Çinko oksit veya titanyum dioksit içeren mineral güneş koruyucuları her gün kullanın.
• Kaçınılması gerekenler: Granüllü peelingler, alkollü tonikler, mentol ve yoğun parfümlü ürünler ataklara yol açabilir.
• Makyaj: Hassas ciltlere uygun, mineral bazlı ürünler tercih edilebilir; yeşil tonlu kapatıcılar kızarıklığı kamufle etmeye yardımcı olur.

Yeni bir ürünü önce küçük bir bölgede denemek, cildin tepkisini görmek için faydalıdır. Rüzgârlı ve soğuk havalarda yüzü bir atkıyla korumak da atakları azaltmaya yardımcı olabilir. Klinik uygulamalardan sonraki ilk 24–48 saat makyaj yapılmaması önerilir.

Rozasea kronik bir hastalıktır ve bugün için onu kalıcı olarak ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Ancak doğru tedavi ve bakımla belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir, ataklar seyrekleşebilir.

Lazer ve ışık tedavileriyle kapatılan damarlar genellikle geri gelmez, ancak zamanla yeni damarlar oluşabilir. Tetikleyicilerden uzak durmak, ev bakımını aksatmamak ve gerektiğinde yılda 1–2 koruma seansı yapmak, sakin dönemin uzamasına yardımcı olur. Belirtiler yeniden artarsa kontrol muayenesi planlanması önerilir. Rozaseanın seyri kişiden kişiye değişir; bazı kişilerde uzun süre belirti görülmezken bazılarında ataklar daha sık olabilir. Bu nedenle tedavi planı zaman içinde cildin durumuna göre güncellenir.

Lazer sonrasında birkaç gün süren hafif kızarıklık, şişlik veya küçük morluklar görülebilir; bunlar genellikle kendiliğinden geçer. Bu dönemde sıcak ortamlardan ve yoğun egzersizden kaçınmak, cildin yatışmasına yardımcı olur.