Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bazı maddelere aşırı yanıt vermesidir. Bu maddelere alerjen denir. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri, küf, bazı besinler ve ilaçlar sık görülen alerjenlerdir. Hangi maddeye alerji gelişeceği kişiden kişiye değişir.

Alerjik yanıtta IgE adı verilen bir antikor önemli rol oynar. Kişi alerjenle karşılaştığında IgE, mast hücresi adı verilen hücreleri uyarır. Mast hücrelerinden salınan histamin gibi maddeler kaşıntı, hapşırma, kızarıklık ve şişlik gibi belirtilere yol açar.

Alerji her yaşta görülebilir. Çocuklukta görülen bazı besin alerjileri yaşla birlikte azalabilir. Ergenlik ve sonrasında ise polen, toz veya kimyasal kokulara karşı yeni alerjiler ortaya çıkabilir.

Alerjiye yatkınlıkta aile öyküsü önemlidir. Anne veya babasında alerji bulunan çocuklarda alerji gelişme olasılığı daha yüksektir. Çevresel etkenler ve yaşam koşulları da bu yatkınlığı etkileyebilir.

Alerji belirtileri, alerjenin türüne ve vücudun hangi bölgesinin etkilendiğine göre değişir. Sık görülen alerjik durumlar şunlardır:

• Alerjik rinit: Hapşırma, burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve kaşıntı. Bahar alerjisi bu gruptadır.
• Alerjik konjonktivit: Gözlerde kaşıntı, kızarıklık, sulanma ve şişlik.
• Atopik dermatit (egzama): Ciltte kuruluk, kaşıntı ve kızarıklık.
• Ürtiker (kurdeşen): Ciltte kaşıntılı, kabarık lekeler.
• Alerjik astım: Öksürük, hırıltı ve nefes darlığı.
• Besin alerjisi: Ağızda kaşıntı, dudakta şişlik, kusma, ishal veya ciltte döküntü.

Alerjik rinit, soğuk algınlığıyla karıştırılabilir. Alerjide genellikle ateş olmaz; şikâyetler alerjenle karşılaşınca artar ve haftalarca sürebilir.

Dudakta, dilde veya boğazda şişlik, nefes almada zorluk, yaygın döküntü ve baş dönmesi ağır bir alerjik reaksiyonun belirtisi olabilir. Anafilaksi adı verilen bu durum acil tıbbi müdahale gerektirir. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden 112’yi aramanız gerekir.

Alerji tanısında ilk adım ayrıntılı bir muayene ve sağlık öyküsüdür. Şikâyetlerin ne zaman başladığı, hangi ortamlarda arttığı ve beslenme alışkanlıkları sorgulanır. Ardından gerekli görülen testler planlanır:

• Deri prick testi: Şüpheli alerjenler cilde damlatılır ve ince bir uçla cilde hafifçe batırılır. Oluşan kızarıklık ve kabarıklık değerlendirilir.
• Kan testleri: Kandaki toplam ve spesifik IgE düzeyleri ölçülür.
• Diğer testler: Gerekirse yama testi veya solunum fonksiyon testleri yapılabilir.

Test sonuçları tek başına tanı koydurmaz; şikâyetlerle birlikte yorumlanır. Hangi alerjenlerin test edileceği ve testin zamanlaması, şikâyetlere göre hekim tarafından belirlenir. Gerekli durumlarda kişi, alerji ve immünoloji uzmanına yönlendirilir.

Besin alerjisi ile besin intoleransı birbirinden farklıdır. İntoleransta genellikle bağışıklık sistemi değil, sindirim süreci etkilenir; laktoz intoleransı bu gruba örnektir. Bu ayrım, doğru bir beslenme planı için önemlidir.

Alerjide ilk ve en önemli adım, şikâyete neden olan alerjeni bulmak ve mümkün olduğunca ondan uzak durmaktır. Besin alerjisi varsa beslenme planı buna göre düzenlenir. Alerji uzmanının önerdiği ilaç tedavisi ve gerekirse aşı tedavisi (immünoterapi) bu sürecin temelidir.

Kliniğimizde bu tedaviye ek olarak, hekim uygun görürse destekleyici uygulamalar planlanabilir:

• Beslenme düzeni: Tetikleyici besinleri ayıklayan, kişiye özel bir doğru beslenme planı hazırlanır.
• Bağırsak sağlığı: Bağırsak florasında dengesizlik düşünülüyorsa disbiozis yönünden değerlendirme yapılabilir.
• Ozon tedavisi: Şikâyetlerin hafiflemesini desteklemeyi amaçlayan bir majör ozon tedavisi kürü planlanabilir.
• Detoks programı: Yaşam tarzı ve beslenme düzenlemesini içeren medikal detoks programı plana eklenebilir.

Hangi uygulamanın uygun olduğu; alerjinin türüne, şikâyetlerin şiddetine ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Kliniğimizde alerjide ozon kürü genellikle en az 12 seans olarak planlanır. Kişi kendini daha iyi hissettiğinde, belirli aralıklarla destek seansları yapılabilir. Ozonun alerji üzerindeki etkisine dair bilimsel veriler sınırlıdır ve yanıt kişiden kişiye değişir.

Ozon tedavisi öncesinde G6PD enzim düzeyi ve kan sayımı gibi tahliller istenir. Destekleyici uygulamalar, alerji ilaçlarıyla birlikte sürdürülür. İlaç düzenlemesi, ilacı yazan hekimin kararıdır.

Alerjiyi tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak bazı önlemler, alerjenle karşılaşmayı azaltarak şikâyetleri hafifletmeye yardımcı olabilir:

• Polen dönemi: Polen yoğunluğunun yüksek olduğu saatlerde pencereleri kapalı tutmak ve dışarıdan gelince yüzü yıkamak.
• Ev tozu: Yatak takımlarını sıcak suyla sık yıkamak, halı ve ağır perdeleri azaltmak.
• Hayvan tüyü: Evcil hayvanları yatak odasına almamak.
• Küf: Evdeki nemi kontrol etmek ve düzenli havalandırmak.
• Besinler: Alerji saptanan besinlerin etiketlerini dikkatle okumak.
• Polen takvimi: Bulunduğunuz bölgedeki polen dönemlerini izleyerek önlemleri önceden almak.

Daha önce ağır alerjik reaksiyon geçirmiş kişilerin, hekimlerinin önerdiği acil ilaçları yanlarında taşıması önemlidir. Sigara dumanından uzak durmak, düzenli uyku ve dengeli beslenme de genel sağlığı destekler. Bağışıklık sistemini destekleyen yaşam tarzı önerileri için bağışıklık güçlendirme sayfamızı inceleyebilirsiniz.